Een alternatieve tekst beschrijft niet automatisch alles wat op een afbeelding te zien is. De juiste tekst hangt af van de functie van het beeld op die specifieke pagina. Een foto kan informatie geven, een handeling vertegenwoordigen of alleen sfeer toevoegen. Maak die keuze per gebruik. Dezelfde afbeelding kan daardoor op twee pagina’s een andere behandeling nodig hebben.
Vraag welke betekenis verloren zou gaan
Denk de afbeelding weg en lees de omliggende inhoud. Ontbreekt er nu informatie die nodig is om de uitleg te begrijpen of een taak af te ronden? Dan moet die betekenis beschikbaar blijven. Een diagram met stappen vraagt bijvoorbeeld om een inhoudelijke beschrijving. Een willekeurige sfeerfoto naast een tekst die alles al uitlegt, heeft een andere functie.
De beslisboom van W3C voor alternatieve teksten maakt onderscheid tussen onder meer informatieve, functionele en decoratieve afbeeldingen. Gebruik die als vertrekpunt voor redactionele afspraken. Een decoratieve afbeelding kan technisch een lege alternatieve tekst krijgen; zomaar het veld overslaan is niet in iedere implementatie hetzelfde.
Beschrijf informatie of handeling, afhankelijk van het beeld
Bij een informatieve afbeelding kies je de details die ertoe doen in de context. In een fictief voorbeeld toont een bouwkundige pagina twee aansluitingen waarvan de draairichting verschilt. “Twee onderdelen” is dan onvoldoende, maar een volledige beschrijving van achtergrond en belichting helpt evenmin. De relevante informatie is het verschil dat de lezer moet herkennen.
Wanneer een afbeelding als link of knop functioneert, moet duidelijk zijn wat de handeling doet. Een vergrootglas kan een zoekfunctie vertegenwoordigen. De bedoeling van de bediening is belangrijker dan de vorm van het pictogram. Stem dit af met de ontwikkelaar, omdat een tekstlabel of andere toegankelijke naam soms al aanwezig is.
Geef complexe beelden ruimte in de pagina
Een lange grafiek of procesplaat past niet altijd in een korte alternatieve tekst. Plaats de inhoudelijke uitleg dan ook als gewone tekst bij het beeld. Dat helpt meer bezoekers: iemand op een klein scherm kan de details moeilijk lezen en iemand anders wil de uitleg snel scannen. Verwijs in de korte beschrijving naar de relevante toelichting wanneer dat past.
Bij het ontwerpen van website-inhoud is het daarom zinvol om beeld en tekst samen te beoordelen. Een afbeelding mag niet de enige plek zijn waar belangrijke voorwaarden of processtappen staan. Voor uitleg over een softwareproces kan een schema nuttig zijn, maar de beslissingen moeten ook in leesbare inhoud terugkomen.
Maak een werkbare controle voor redacteuren
Neem in de beeldbriefing drie vragen op: waarom staat dit beeld hier, welke betekenis draagt het en waar is die betekenis nog meer beschikbaar? Laat een redacteur de tekst schrijven op basis van de pagina, niet op basis van alleen de bestandsnaam. Een automatisch voorgestelde beschrijving kan hooguit een startpunt zijn en moet inhoudelijk gecontroleerd worden.
Bekijk bij een publicatie ook afbeeldingen die vanuit herbruikbare blokken komen, zoals logo’s en kaarten. Controleer of hun functie veranderd is. Bewaar voorbeelden van goede keuzes in de redactiehandleiding. Zo wordt alternatieve tekst geen verplicht vakje dat willekeurig wordt gevuld, maar een gerichte beslissing over welke informatie iedere bezoeker nodig heeft om de pagina te begrijpen.